понедељак, 29. април 2013.

Priča o jednoj pesmi: "Hazard"- Richard Marx

autor: Isidora Đolović


Dragi čitaoci, preporučujem vam dopunjenu i (rekla bih, bolju) verziju ovog članka, na linku:
kao i ostale tekstove iz rubrike "Priče o pesmama".

Hvala svima na praćenju! 

Jedan od najvećih hitova pozne 1991. godine bila je numera sa trećeg po redu albuma ("Rush Street") američkog kantautora Ričarda Marksa, do tada najpoznatijeg po saradnji sa Madonnom na njenoj ploči "True blue" iz 1986. Pesma je odavno antologijska, verovatno ste čuli i mlaku obradu Alena Slavice- "S tobom našao sam sreću", a prati je i zanimljiva istorija. Numera je u samom Marksovom opusu vidni zaokret ka ozbiljnijem izrazu: mračna, duboka, potresno lepa. Priča koju pesma nosi uspela je do te mere zaintrigirati, da se još i danas polemiše o značenju teksta. Nešto slično, ali na drugačiji način, kod nas je pokušao da zasnuje bend "Videosex", u pesmama "Tko je zgazio gospođu Mjesec" i "Detektivska priča". Ričard Marks je zadao, čini se neprolazni, rebus i zagonetno odbio da ga razreši. Dosledno se držeći takvog stava, ostavlja pesmi draž privlačne misterije, ali i skreće pažnju na ono što ipak treba da bude u prvom planu- sama muzika.



My mother came to Hazard when I was just seven
Even then the folks in town said with prejudiced eyes
That boy's not right
Three years ago when I came to know Mary
First time that someone looked beyond the rumors and the lies
And saw the man inside

We used to walk down by the river
She loved to watch the sun go down
We used to walk along the river
And dream our way out of this town

No one understood what I felt for Mary
No one cared until the night she went out walking alone
And never came home
Man with a badge came knocking next morning
Here was I surrounded by a thousand fingers suddenly
Pointed right at me

I swear I left her by the river
I swear I left her safe and sound
I need to make it to the river
And leave this old Nebraska town

I think about my life gone by
And how it's done me wrong
There's no escape for me this time
All of my rescues are gone, long gone

I swear I left her by the river
I swear I left her safe and sound
I need to make it to the river
And leave this old Nebraska town

 
   Svojevrsni detektivski zaplet podupire vrlo interesantan, filmski dramatičan video. Spot je mnogima skrenuo pažnju na reči i pružio signale za odgonetanje priče. Tako je gotovo sinonim za pesmu postalo pitanje: "Ko je ubio Meri?"
   



   Krenimo od dvosmislenog naslova: Hazard je, kao što i sam autor odmah otkriva, grad u saveznoj američkoj državi Nebraska, ali ovaj pojam ujedno označava i rizik, opasnost, nepogodu (setimo se hazardnih igara!), poigravanje sa životom.
   Neki od ključnih problema koje pesma otvara su:
1) odnos neimenovanog junaka-ispovedaoca  sa majkom (Edipov kompleks?). Otuda će proizići i kasniji odnos prema ženama, konkretno Meri;
2) prvi susret dečaka sa svetom. Početni status ( Kopile? Problematičan?) uslovljava sukobe sa okolinom punom predrasuda, još u ranom detinjstvu. Nemotivisana mržnja meštana stvara oko junaka auru neobičnog, misterioznom krivicom/fatalnom pogreškom obeleženog mladića i kontaminira njegove buduće odnose sa ljudima, automatski ga čineći pogodnim za zločinstvo. Prva koja probija tu barijeru biće Meri- a upravo oko nje će se odigrati tragedija koja vodi junaka, od početka obeleženog nesrećom i gotovo ontološki predodređenog za propast, u novi tesnac nesporazuma;
3) odsustvo figure oca- sve muške osobe su negativno vrednovane, svest dečaka i svest mladića se mešaju, što pocrtava značaj utehe pronađene u Meri, ali i povezuje je sa jedinim osloncem-majkom, što nas vraća uvodnoj pretpostavci o latentnom edipovcu;
4) motiv reke- kao nada, otvoren prostor, veza sa željenom daljinom. Ističe se da mladić i Meri vole da šetaju obalom i sanjaju o bekstvu iz provincijalnog života. Devojka naročito uživa da posmatra zalazak sunca, što je s jedne strane nagoveštaj njene sanjarske prirode, a s druge možda nesvesna anticipacija zalaska sopstvenog života i tragičnog kraja (rumeno nebo-krv). U nastavku pesme, simbolika reke se bogati još jednim značenjem- ona je spas, izlaz. Ali, može li se pobeći od sebe? 
5) motiv zločina- spot unosi pometnju u recepciju formiranu samo preko pesme i uvodi novo gledište. Ubistvo iz strasti? Podmetnuto? Problematičan je i njegov iskaz odbrane- poslednji je video, zato je i prvi osumnjičen. Ako je nevin, znači da se radi o još jednoj nepravdi od početka neprijateljski nastrojenog sveta, koji mu onemogućava sreću osujetivši jedino dobro u životu;
6) provincijska, skučena sredina koja guši; snaga stereotipa i "žigosanja" (što vodi do teme problematičnog, obeleženog junaka);
7) motiv odsecanja kose (u spotu) obično upućuje (barem u našoj folklornoj tradiciji) na žalost- u ovom slučaju, zbog izgubljene ljubavi. Veća je verovatnoća da je reč o simboličnom počinjanju iznova, odbacivanju "stare kože" i svega što je bilo uprljano starim gresima- sopstvenim ili tuđim.

    Jedini metaforički izlaz je nestao. Zato će budući dodir sa svetom, na kratko naslućen, sve teže biti uspostavljan. Možda i bespovratno onemogućen. Njegov refrenski iskaz o neophodnosti da se dokopa reke i pobegne iz "tog starog grada u Nebraski" donekle podseća na slučaj starog Nikole iz Ćosićevog romana "Koreni", koji na isti način hita da prepliva Moravu i napusti poprište greha, stradanja, svedočanstva o kobi porodice Katić i destrukcije kojoj je i sam doprinosio. Ovo je naravno, samo univerzalna analogija! Hepiend je neostvarljiv, čak i u slučaju (izvesnog) bekstva, promene prostora- i to je ono što do kraja senči priču junaka tragikom i tugom. 
  Na Internetu se može pročitati interesantna interpretacija i teorija o tome šta se zapravo desilo u pesmi: http://www.nctc.net/hazard/marx/liz.html  
A koja je vaša?

2 коментара:

  1. Одговори
    1. Hvala :))), preporučujem dopunjenu (i, rekla bih bolju) verziju članka:

      http://alittlerunaway.blogspot.rs/2015/04/price-o-pesmama-ko-je-ubio-meri.html

      Избриши

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...